موضوعات علمی
نگهداری از دستگاه اکسیژن ساز پرتابل
دستگاه اکسیژن ساز پرتابل چیست؟
دستگاه اکسیژن ساز به منظور تامین اکسیژن مورد نیاز بیمار مورد استفاده قرار می گیرد. این دستگاه هوای محیط را گرفته و غلظت اکسیژن را در آن افزایش می دهد. اکسیژن ساز در انواع ثابت و پرتابل تولید می شود. دستگاه اکسیژن ساز پرتابل مناسب استفاده بیماران تنفسی در خارج از منزل مانند سفر، محل کار و سایر محیط ها است. البته از این دستگاه در صورت لزوم در منزل نیز می توان استفاده کرد. اما به دلیل داشتن عملکرد با باتری و سبک و کوچک بودن، به طور اختصاصی برای شرایطی که دسترسی به برق وجود نداشته و بیمار در محیط خارج از منزل یا بیمارستان است به کار می رود. باتری این اکسیژن ساز قابل شارژ است و معمولا 1 تا 8 ساعت شارژ را در خود نگه می دارد. از آن جایی که این دستگاه عملکردی حیاتی دارد و اکسیژن تراپی را برای بیمار انجام می دهد، نگهداری از دستگاه اکسیژن ساز پرتابل بسیار مهم بوده و لازم است نکات نگهداری از دستگاه به درستی رعایت شوند. در این مقاله پس از معرفی این دستگاه و عملکرد آن، نکات نگهداری از آن را ذکر می کنیم.
کاربرد اکسیژن ساز پرتابل:
این دستگاه در شرایطی استفاده می شود که اکسیژن خون بیمار از سطح نرمال 95% پایین تر رفته باشد. این حالت به خصوص شرایطی که اکسیژن خون با استفاده از پالس اکسیمتر تشخیص داده شده و کمتر از 92 درصد باشد هیپوکسمی Hypoxemia نام دارد که وضعیتی پر خطر است و نیاز فوری به اکسیژن تراپی وجود دارد. در صورت عدم دریافت اکسیژن در چنین شرایطی، کبودی لب ها، تنگی نفس و درد قفسه سینه ایجاد می شود که می تواند جان بیمار را تهدید کند. بیمارانی که نیاز به بستری شدن ندارند اما دارای مشکلات تنفسی مختلف و کاهش سطح اکسیژن خون هستند می توانند در طول روز در محیط های خارج از منزل، اکسیژن مورد نیاز بدن را از طریق اکسیژن ساز پرتابل تامین کنند. بیماری های مختلفی نیاز به استفاده از این دستگاه را ایجاد می کنند که عبارتند از:
- کاهش هموگلوبین خون که موجب کاهش توانایی حمل اکسیژن در خون می شود
- آسم
- عفونت های ریوی
- سرطان ریه
- ادم ریوی
- انسداد مزمن ریوی یا COPD
- برونشیت
- ذات الریه
افراد سالمی که در مناطقی با هوای آلوده زندگی می کنند می توانند در طول روز در فضای باز از این دستگاه استفاده نموده و اکسیژن کافی را به بدن خود برسانند. این کار از عوارض مختلف هوای آلوده مانند سرفه، تنگی نفس و خستگی می کاهد. علاوه بر این ریه با استفاده از اکسیژن ساز پرتابل ضد عفونی شده و در برابر میکروب های بی هوازی مقاوم می شود.
عملکرد اکسیژن ساز قابل حمل:
در این دستگاه یک پمپ مکنده قوی وجود دارد که هوای محیط را به داخل خود می کشد. سپس هوا را از فیلترهای مخصوص عبور می دهد تا آلودگی های آن جدا شوند. در مرحله بعد اکسیژن را از سایر اجزای هوا جدا کرده و در یک محفظه دارای پودر زئولیت، آن را تغلیظ می کند به طوری که خلوص اکسیژن به 90 تا 95 درصد برسد. این درصد خلوص یکی از مهم ترین ویژگی های دستگاه اکسیژن ساز است که لازم است هنگام خرید دستگاه به آن توجه شود. در نهایت اکسیژن دارای خلوص بالا از طریق ماسک یا نازال به ریه بیمار می رسد. البته لازم است یک مرطوب کننده در دستگاه وجود داشته باشد که اکسیژن دارای رطوبت را به سیستم تنفسی برساند، زیرا خشک بودن اکسیژن انتقال یافته، می تواند موجب ناراحتی راه تنفسی بیمار شود.
دستگاه اکسیژن ساز پرتابل همان طور که قبل تر اشاره شد با باتری قابل شارژ عمل می کند که از طریق اتصال دستگاه به برق شهری شارژ می شود. دستگاه می تواند اکسیژن را به شکل مداوم یا پالسی انتقال دهد که بستگی به شرایط بدنی بیمار دارد. علاوه بر این، در برخی مدل های دستگاه، سنسورهایی وجود دارند که با تشخیص دم و بازدم بیمار، اکسیژن را هنگام دم به ریه بیمار رسانده و دی اکسید کربن را خارج می کنند. وجود این سنسورها موجب صرفه جویی در تولید اکسیژن و جلوگیری از کاهش طول عمر باتری دستگاه می شود. روش پالسی یا Pulse Dose مناسب افرادی است که نیاز دائمی به اکسیژن ندارند. اما جریان ثابت یا Continuous Flow مناسب افرادی است که دائما نیاز به دریافت اکسیژن دارند.
نکات نگهداری اکسیژن ساز پرتابل:
محیط نگهداری از اکسیژن ساز پرتابل:
- محیط دستگاه باید خشک و خنک باشد به طوری که دمای محیط بین 10 تا 30 درجه سانتی گراد باشد. دستگاه باید از حرارت و نور مستقیم دور نگه داشته شود. دمای بیش از 30 درجه یا زیر صفر می تواند به باتری و قطعات داخلی دستگاه آسیب وارد کند.
- رطوبت و بخار باید از دستگاه دور نگه داشته شود و دستگاه اکسیژن ساز نباید در محیط هایی مانند حمام، استخر و محیط های دارای بخار زیاد استفاده شود زیرا رطوبت به اجزای داخلی دستگاه آسیب زده و موجب اختلال عملکرد آن می شود.
- هیچ گونه آسیب یا ضربه ای نباید به اکسیژن ساز پرتابل وارد شود. به منظور جلوگیری از فشار و ضربه، لازم است دستگاه اکسیژن ساز پرتابل در کیف محافظ مخصوص قرار بگیرد.
- اکسیژن ساز پرتابل باید ترجیحا در محیطی بدون گرد و غبار نگه داری شود زیرا آلودگی و گرد و غبار به مرور به فیلترها و سایر قسمت های دستگاه آسیب وارد می کند.
- دستگاه باید از گرمای زیاد به طور مثال شوفاژ، اجاق گاز و سایر وسایل گرمایشی دور باشد زیرا حرارت به تجهیزات داخلی آن آسیب وارد می کند.
- اکسیژن ساز پرتابل نباید در مکان های تنگ و محصور قرار گیرد زیرا نیاز به تهویه و جریان هوا دارد تا اکسیژن مورد نیاز بیمار را تامین کند.
- مواد شیمیایی و اشتعال زا مانند گازهای قابل اشتعال و سیگار باید از دستگاه دور نگه داشته شوند زیرا اکسیژن دستگاه می تواند موجب آتش سوزی شود.
- لوازم سنگین نباید بر روی اکسیژن ساز پرتابل قرار داده شوند.
تمیز کردن اکسیژن ساز پرتابل:
- تمیز کردن بخش های مختلف دستگاه باید زمانی انجام شود که اکسیژن ساز به برق وصل نیست.
- فیلتر پلی یورتان متخلخل که در بخش ورودی دستگاه قرار دارد باید هفته ای یک مرتبه شسته و تمیز شود اما فیلتر هپا HEPA در بخش ورودی نیاز به شستن نداشته و لازم است پس از 6 ماه تعویض شود. فیلترها باید کاملا خشک شده و سپس در دستگاه قرار داده شوند.
- لیوان مرطوب کننده دستگاه باید تا یک سوم از آب مقطر یا آب جوشیده دارای دمای اتاق پر شود. لازم است آب این لیوان یک روز در میان تعویض شود.
- شلنگ نازک سیلیکونی که از دستگاه به ماسک یا نازال بیمار اتصال می یابد باید هر هفته با کمک یک جسم تیز، سوراخ آن تمیز و جرم گیری شود.
نگه داری از باتری:
- باتری باید زمانی شارژ شود که میزان شارژ آن به 20 تا 30 درصد رسیده باشد. بنابراین نباید اجازه دهید که باتری آن کاملا خالی شده و سپس شارژ شود. علاوه بر این، باتری نباید پس از رسیدن به شارژ 100 درصد هم چنان به برق متصل باشد زیرا موجب کاهش طول عمر آن می شود.
- اگر از دستگاه به مدت طولانی استفاده نمی شود لازم است باتری آن خارج شده و در محیطی خشک و خنک نگه داری شود.
سایر نکات نگه داری از دستگاه:
- زمان تعویض پودر زئولیت: پودر زئولیت باید هر 1 تا 2 سال یک بار تعویض شود. البته در صورتی که دستگاه عملکرد ضعیفی از خود نشان دهد یا علائمی شامل صدای غیر عادی و کاهش خلوص اکسیژن داشته باشد لازم است پودر زئولیت تعویض شود.
- میزان اکسیژن تنظیم شده در دستگاه نباید هنگام روشن بودن اکسیژن ساز پرتابل صفر باشد. علاوه بر این نباید بیشتر از حد استاندارد برود زیرا به کمپرسور فشار وارد شده و خلوص اکسیژن کاهش پیدا می کند.
استفاده از اکسیژن ساز در هواپیما:
پیش از استفاده از دستگاه در هواپیما لازم است با شرکت هواپیمایی تماس بگیرید تا از قوانین استفاده از اکسیژن ساز پرتابل در هواپیما مطلع شوید. برخی شرکت ها اجازه استفاده از دستگاه را می دهند اما ممکن است نیاز به تاییدیه پزشکی باشد و لازم باشد محدودیت های مربوط به باتری رعایت شود. باتری دستگاه باید ظرفیت معینی داشته باشد و مطابق با مقررات حمل باتری های لیتیوم-یونی باشد.
جمع بندی:
به منظور حفظ طول عمر دستگاه اکسیژن ساز پرتابل و هم چنین داشتن بهترین عملکرد، رعایت نکات نگه داری از اکسیژن ساز پرتابل بسیار مهم است. در غیر این صورت طول عمر دستگاه و بخش های مختلف آن مانند باتری به سرعت کاهش پیدا می کند و عملکرد مورد نظر را نخواهد داشت. علاوه بر توجه به نکات ذکر شده در این مقاله، هنگام خرید اکسیژن ساز پرتابل لازم است راهنمایی های لازم از شرکتی که دستگاه از آن خریداری می شود دریافت شده و نکات مربوطه رعایت شود. برندها و مدل های مختلفی از اکسیژن ساز پرتابل توسط شرکت پیشگامان تجارت کاریز در بازار تجهیزات پزشکی عرضه می شود. کارشناسان سایت کاریز علاوه بر راهنمایی شما در خرید دستگاه مورد نظر، نکات نگهداری از دستگاه اکسیژن ساز پرتابل را نیز به شما آموزش می دهند.