نبولایزر

دستگاه نبولایزر چیست؟

دستگاه نبولایزر Nebulizer یکی از تجهیزات پزشکی تنفسی است که داروهای ریوی را مستقیما به ریه بیمار می رساند و بسیاری از بیماری ها و مشکلات تنفسی را درمان می کند. بیماری های مختلف ریوی مانند عفونت های تنفسی، التهاب ریه یا آسم شدید می توانند بر روی بخش های مختلف ریه مانند برونش ها، برونشیول ها و آلوئول ها تاثیر بگذارند و عملکرد آن ها را با مشکل مواجه کنند. هنگامی که برای درمان این بیماری ها از داروهای تزریقی یا خوراکی استفاده می شود دارویی که وارد بدن شده، علاوه بر ریه ها بر روی قسمت های مختلف بدن مانند دستگاه گوارش و معده نیز تاثیر گذاشته و عوارضی را برای بیمار ایجاد می کند. استفاده از نبولایزر به دلیل آن که دارو را تنها وارد ریه می کند روشی ایمن و سریع برای درمان بیماری است.

دستگاه نبولایزر که ریزپاش نیز نامیده می شود به این صورت عمل می کند که داروی مایع در مخزن آن ریخته شده و در سیستم دستگاه به ذرات ریز قابل استنشاق تبدیل می شود. اندازه این ذرات بسته به نوع نبولایزر که در ادامه متن به آن اشاره می کنیم تعیین می شود. با استفاده از این دستگاه، تاثیر دارو بر روی ریه بیشتر شده و درمان سریع تر صورت می گیرد زیرا دوز دارویی مورد نیاز برای درمان، نسبت به حالتی که داروی خوراکی یا تزریقی استفاده می شود کاهش پیدا کرده و عوارض جانبی آن نیز کم می گردد.

 کاربردهای نبولایزر:

همان طور که قبل تر ذکر شد نبولایزر برای درمان بیماری های مختلف ریوی هم در منزل و هم در محیط های درمانی مورد استفاده قرار می گیرد. از این دستگاه هم برای کودکان و نوزادان و هم برای افراد بزرگسال می توان استفاده کرد، به خصوص در شرایطی که استفاده از اسپری ها یا داروهای خوراکی برای کودکان و نوزادان یا حتی افراد مسن راحت نباشد. این دستگاه در درمان بیماری های زیر به کار می رود:

• عفونت ریه
• آسم شدید
• انسداد مزمن ریوی
• فیبروز کیستیک
• سینوزیت
• آلرژی
• سرماخوردگی
• برونشیت.

انواع نبولایزر:

نبولایزرها در سه مدل زیر تولید می شوند که هر کدام نحوه عملکرد متفاوتی دارند و ذراتی با اندازه متفاوت ایجاد می کنند که کوچک شدن این ذرات هم به نوع دارو و هم به محل اثر دارو در ریه بستگی دارد. بنابراین با توجه به نوع بیماری و نوع دارو پزشک متخصص نوع نبولایزر مورد نیاز بیمار را تجویز می کند:

• نبولایزر پنوماتیک یا جت نبولایزر یا نبولایزر کمپرسوری:

در این دستگاه هوا وارد دستگاه شده و با ایجاد فشار منفی و عبور دادن هوا از دارو، ذرات ریز دارو در ابعاد 5 تا 10 میکرون تولید می شوند و سپس از طریق ماسک وارد ریه بیمار می گردند. این مدل نسبت به مدل های دیگر قدیمی تر است و بیشتر مناسب استفاده در مراکز درمانی می باشد. نبولایزر پنوماتیک صدای بسیار کمی دارد و به چهار گروه نبولایزرهای با لوله چین دار، با کیسه جمع کننده، تقویت شونده با تنفس و فعال شونده با تنفس تقسیم می شود.

• نبولایزر مش کپ یا مش نبولایزر:

در این دستگاه ذرات دارو در ابعاد 2 تا 6 میکرون تولید می شوند تا بتوانند وارد برونشیول های ریه گردند. در این نبولایزر یک صفحه با سوراخ های میکروسکوپی وجود دارد که ذرات تبخیر شده دارو به سمت این صفحه پرتاب شده و با عبور از سوراخ های آن تا اندازه مورد نظر کوچک می شوند. بنابراین با توجه به ابعاد ریزی که داروی تولید شده در این دستگاه دارد تاثیر بیشتری بر برونشیول های ریه می گذارد. مزیت این دستگاه سایز کوچک آن است که باعث می شود به راحتی جا به جا شده و با باتری نیز به خوبی عمل کند که معمولا از باتری آلکالاین برای راه اندازی آن استفاده می شود. نبولایزر مش کپ به دو گروه فعال و انفعالی تقسیم می شود.

• نبولایزر اولتراسونیک:

در این دستگاه دارو در ابعاد 0.5 تا 2 میکرون ریز می شود و تاثیر آن بسیار زیاد است. در این دستگاه از اسیلاتور الکتریکی، مبدل اولتراسوند یا کریستال پیزوالکتریک استفاده شده است. علاوه بر این محفظه کوپلینگ و یک فن برای خروج هوا دارد. نحوه عملکرد آن به این صورت است که با روشن کردن نبولایزر یک ولتاژ الکتریکی با فرکانس بالا به کریستال پیزوالکتریک وارد می شود و کریستال این سیگنال را تبدیل به نوسان های مکانیکی می کند. این نوسان ها در محفظه کوپلینگ موجب ایجاد امواج صوتی با فرکانس 1 تا 2 مگاهرتز می شوند که این امواج توسط آب مقطر در محفظه کوپلینگ به داروی مایع منتقل شده و در دارو حباب ایجاد می کنند. در نهایت ذرات بخار مایع در هوا پراکنده شده و فشار هوای فن، این ذرات را به ماسک بیمار هدایت می کند. هر چه فرکانس دستگاه بالاتر باشد ذرات تولید شده ریزتر هستند. از این دستگاه زمانی استفاده می شود که نیاز باشد دارو بر روی آلوئول های ریه تاثیر بگذارد زیرا داروی ریزتری تولید می کند. این دستگاه در دو مدل نبولایزر اولتراسونیک با حجم بالا و نبولایزر اولتراسونیک با حجم کم تولید می شود. معمولا نبولایزر اولتراسونیک برای درمان فیبروز کیستیک به کار می رود.

استفاده از نبولایزر چه مزایایی دارد؟

• کاهش درد و اسپاسم
• بهبود سرفه
• برطرف کردن عفونت ریه
• بهبود عملکرد عضلات تنفسی
• جلوگیری از حملات آسم یا برطرف کردن آن
• بهبود گردش خون در سیستم تنفسی
• پاکسازی مجاری تنفسی
• برطرف کردن چسبندگی
• مرطوب کردن راه تنفسی بیمار
• جلوگیری از تجمع ترشحات تنفسی و خلط های ریوی
• بهبود توانایی فرد در انجام فعالیت های روزمره
• مرطوب کردن راه تنفسی در بیمارانی که در مکان هایی با آب و هوای خشک زندگی می کنند.

اجزای دستگاه نبولایزر:

دستگاه نبولایزر از قسمت های زیر تشکیل شده است:

• کمپرسور که یک پمپ مکنده هوا است که هوا را به درون مخزن دارو می کشد تا داروی مایع را به ذرات ریز بخار تبدیل کند. در واقع کمپرسور مهم ترین قطعه هر نبولایزر است.
• لوله دستگاه برای انتقال هوا از کمپرسور به مخزن دارو
• مخزن دارو که داروی مایع به صورت یک یا چند دارو در آن ریخته می شود. لازم است این مخزن برای هر بیمار، مخصوص وی استفاده شده و مرتب تمیز شود تا از انتقال آلودگی جلوگیری به عمل آید.
• آداپتور که برای اتصال به برق استفاده می شود
• باتری قابل شارژ که در نبولایزرهای قابل حمل از آن استفاده می شود. البته بیشتر نبولایزرها کارکرد برقی دارند. در صورتی که دستگاه دارای باتری قابل شارژ باشد در هر مکانی حتی خارج از منزل یا مرکز درمانی می توان از آن برای دریافت دارو استفاده کرد.
• فیلتر نبولایزر که در بخش ورودی دستگاه قرار گرفته و هنگامی که هوا وارد می شود آلودگی و گرد و غبار را از آن جدا می کند، در غیر این صورت احتمال ابتلا به عفونت های تنفسی به میزان زیادی افزایش پیدا می کند. لازم است فیلترها در زمان مشخص تعویض شده یا تمیز گردند. بنابراین چک کردن منظم فیلترها اهمیت زیادی دارد.
• ماسک نبولایزر: ماسک نیز یکی از قسمت های بسیار مهم دستگاه است که بر روی صورت بیمار قرار گرفته و داروی بخار شده را از طریق دهان و بینی بیمار وارد ریه می کند. ماسک با نام دهان گیر نیز شناخته می شود اما اگر Full face یا تمام صورت باشد بر روی دهان و بینی قرار می گیرد. لازم است ماسک متناسب با سایز و فرم صورت وی تهیه شود و کاملا منطبق با صورت باشد تا نشتی دارو از آن رخ ندهد.
• کیف حمل: به منظور جا به جا کردن نبولایزر بدون آن که آسیب ببیند از یک کیف مخصوص استفاده می شود که هنگام خرید با آن عرضه می گردد. البته ممکن است محصولی که تهیه می شود کیف نداشته باشد اما در مواردی که بیمار، دستگاه را با خود به مکان های مختلف جا به جا می کند بهتر است حتما کیف حمل نبولایزر تهیه شود.

عملکرد دستگاه نبولایزر:

در مخزن داروی دستگاه یک دارو یا ترکیبی از چند دارو ریخته می شود که این داروها اکثرا از نوع استروئیدی و غلیظ هستند و حالت چسبنده دارند. سپس هوا از محیط بیرون وارد دستگاه شده و از فیلترها عبور داده می شود تا آلودگی آن حذف شود. هوای فشرده شده از مخزن دارو عبور می کند و باعث می شود داروی مایع به ذرات ریز بخار تبدیل شود. در واقع هوایی که وارد دستگاه می شود به صورت تحت فشار از لوله آن عبور کرده و به مخزن دارو می رسد و یک فشار منفی ایجاد می کند که باعث می شود داروی مایع تبدیل به ذرات بخار شود. سپس این ذرات از طریق ماسک وارد ریه بیمار می شوند.

با توجه به عملکرد سریعی که این دستگاه دارد نسبت به سایر روش های درمانی مانند اسپری، علائم بیماری را سریع تر کاهش می دهد. به طور مثال در حملات آسم استفاده از آن تاثیر بیشتری نسبت به اسپری دارد زیرا نیاز به تنفس عمیق بیمار وجود ندارد و تنها با قرار دادن ماسک بر روی صورت، دارو به راحتی به ریه وی منتقل می شود.

نحوه استفاده از دستگاه نبولایزر:

پیش از استفاده از نبولایزر لازم است اطمینان حاصل شود که بخش های مختلف دستگاه مانند مخزن دارو و ماسک کاملا تمیز و عاری از آلودگی باشند. علاوه بر این لازم است بیمار یا افرادی که از وی مراقبت می کنند اطلاعات کافی در مورد دستگاه خریداری شده داشته باشند و کاتالوگ راهنمایی دستگاه و نحوه استفاده از آن را مطالعه کرده باشند یا از کارشناسان شرکتی که نبولایزر از آن خریداری شده راهنمایی های لازم را کسب کرده باشند.

دارو یا ترکیب داروها با دوز مشخص درون مخزن دارو ریخته می شود. بیمار باید هنگام استفاده از دستگاه صاف بنشیند و ماسک را به درستی بر روی صورت قرار دهد. دستگاه نبولایزر نیز باید بر روی سطح صاف و هموار قرار گرفته باشد. معمولا پس از آن که دستگاه روشن شد حدود 15 تا 20 دقیقه دم و بازم نرمال یا عمیق بیمار لازم است تا دارو به صورت کامل توسط وی استنشاق شود. سپس زمانی که بیمار احساس می کند دارویی در هوای ورودی به ریه وجود ندارد لازم است دستگاه خاموش شود و پس از خاموش کردن دستگاه و پایان استفاده از آن لازم است بخش های مختلف مانند مخزن دارو و ماسک آن به خوبی ضد عفونی شوند. به این منظور لازم است نکات تمیز و ضد عفونی کردن دستگاه را طبق راهنمایی های شرکت فروشنده یا دستورالعمل هایی که بر روی محصول ارائه شده است انجام شود.

انواع داروهای استنشاقی نبولایزر:

داروهای مختلفی در دستگاه نبولایزر استفاده می شوند که ممکن است لازم باشد یک دارو با محلول آب و نمک استریل ترکیب شود و سپس در دستگاه ریخته شود یا چند دارو با هم ترکیب گردند. داروهای زیر در این دستگاه قابل استفاده هستند:

• استروئیدها با خاصیت پیشگیرانه
• داروهای کاهش دهنده تورم نای
• داروهای از بین برنده خلط
• بازکننده های مجرای تنفسی
• مسکن های مجرای تنفسی
• کورتیکواستروئیدها که کنترل کننده های التهاب ریه هستند
• آلبوترول برای کاهش علائم بیماری آسم.

تمیز کردن دستگاه نبولایزر:

نگهداری صحیح دستگاه و تمیز کردن منظم آن موجب بالا رفتن طول عمر دستگاه و جلوگیری از آسیب آن می شود. دستگاه باید پس از هر بار استفاده تمیز و ضد عفونی شود در غیر این صورت میکروب ها و باکتری ها درون آن شروع به رشد می کنند و به راحتی باعث عفونت دستگاه تنفسی بیمار می شوند. ماسک نبولایزر باید به صورت روزانه پس از هر بار دارورسانی با آب گرم و صابون شسته شده و پس از آن که کاملا خشک شد به دستگاه اتصال داده شود. معمولا لوله نبولایزر قابل تمیز کردن و شست و شو نیست و لازم است پس از مدت مشخصی تعویض گردد. سایر قطعات مانند مخزن دارو باید برای مدت مشخصی در محلول های ضد عفونی کننده مانند آب گرم و سرکه قرار داده شده و پس از آن که کاملا خشک شدند در دستگاه قرار داده شوند. نبولایزر باید در مکان خشک و خنک نگهداری شده و از دسترس کودکان دور باشد. علاوه بر این نباید در محیطی با دمای بالا قرار گرفته یا در معرض نور مستقیم خورشید قرار بگیرد.

بهترین برند دستگاه نبولایزر:

برندهای مختلف ایرانی و خارجی در زمینه تولید دستگاه نبولایزر فعالیت می کنند که از میان آن ها می توان به برند یوول Yuwell، زنیت مد Zenithmed، نایدک Nidek و بیورر Beurer اشاره کرد که تمامی آن ها شرکت هایی معروف و معتبر هستند که نبولایزرهای تولید شده توسط آن ها بر اساس استانداردهای جهانی ساخته شده است.

قیمت دستگاه نبولایزر:

همان طور که گفته شد برندهای متنوعی دستگاه نبولایزر را تولید می کنند که بسته به نوع برند، نوع دستگاه، قابلیت هایی که دارد و کیفیت عملکرد آن قیمت های مختلفی برای دستگاه ارائه می شود. بنابراین بیماران می توانند بسته به توانایی مالی خود و هم چنین نوع بیماری که دارند مناسب ترین نبولایزر را تهیه نمایند. انواع دستگاه نبولایزر با قیمت آن در وبسایت پیشگامان تجارت کاریز ارائه شده است و کارشناسان سایت آماده هستند تا شما را در انتخاب و خرید بهترین نبولایزر راهنمایی کنند. لازم به ذکر است که قیمت ها به طور مداوم تحت تاثیر نوسانات ارز و تغییرات بازار تجهیزات پزشکی در حال تغییر هستند.

خرید دستگاه نبولایزر:

هنگام خرید این دستگاه لازم است ابتدا بسته به نوع بیماری و نوع دارو و محلی از ریه که دارو بر روی آن تاثیر می گذارد نوع نبولایزر از میان پنوماتیک، مش کپ و اولتراسونیک انتخاب شود. پس از انتخاب نوع دستگاه لازم است از میان برندهای مختلف و قیمت های ارائه شده مناسب ترین دستگاه برای بیمار انتخاب گردد. عواملی مانند تکی یا ترکیبی بودن دارو، صدای دستگاه، سرعت عملکرد آن و نوع ماسک لازم است هنگام خرید مورد بررسی قرار گیرند. ماسک دستگاه باید سایز مناسبی داشته باشد و کاملا بر روی صورت بیمار قرار بگیرد تا دارو از آن نشت نکرده و هدر نرود.