روش های درمان آپنه خواب

آپنه خواب چیست؟

یکی از مشکلات رایج تنفسی که هنگام خواب رخ می دهد آپنه خواب یا Sleep apnea است که به آن آپنه تنفسی نیز گفته می شود. این اختلال در شرایطی رخ می دهد که راه تنفسی بیمار در اثر شل شدن عضلات تنفسی و عضلات حلق، بسته شده باشد و بیمار دچار وقفه تنفسی شود. آپنه در افراد دارای اضافه وزن و همین طور در آقایان بیشتر رخ می دهد. فاکتورهای دیگر مانند داشتن لوزه بزرگ، زبان بزرگ و انحراف بینی احتمال آپنه خواب را افزایش می دهد. با بالا رفتن سن احتمال آپنه بیشتر می شود و مواردی مانند مشکلات فشار خون، دیابت و مصرف الکل نیز می توانند زمینه ساز این بیماری شوند. آپنه در دو شکل انسدادی و مرکزی رخ می دهد که در آپنه انسدادی، عضلات تنفسی موجب بسته شدن و تنگ شدن راه هوایی بیمار می شوند. اما در آپنه مرکزی پیام لازم برای تنفس از مغز ارسال نمی شود. البته آپنه ترکیبی نیز وجود دارد که در آن بیمار هر دو نوع آپنه را تجربه می کند. در این مقاله به بررسی راه های درمان آپنه خواب می پردازیم.

علائم آپنه خواب چیست؟

به دلیل تکرار مداوم وقفه های تنفسی در طول خواب، اکسیژن رسانی به بیمار کاهش پیدا می کند و هر چه تعداد دفعات آپنه بیشتر بوده و شدیدتر باشد، اکسیژن کمتری به مغز و به طور کل به اندام های بدن می رسد. بنابراین مشکلات و بیماری های بسیاری مانند مشکلات قلبی و مغزی را به همراه خواهد داشت. در صورتی که بیمار علائم زیر را تجربه کند، احتمال آپنه برای وی وجود دارد و لازم است به پزشک متخصص مراجعه شود:

• خروپف
• احساس خفگی و نفس نفس زدن در خواب
• بیدار شدن های مکرر در طول شب
• تعریق در خواب
• تغییر مداوم وضعیت بدن در خواب
• سردرد هنگام صبح
• کاهش تمرکز و هوشیاری در طول روز
• خستگی در طول روز
• خشک شدن دهان هنگام صبح
• کاهش میل جنسی.

با داشتن این علائم یا برخی از آن ها لازم است به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه شود. در چنین شرایطی برای بیمار یک تست خواب یا پلی سومنوگرافی تجویز می شود که لازم است در کلینیک خواب انجام شده و بیمار یک یا دو شب را در کلینیک بگذراند تا خواب وی مورد بررسی متخصصان قرار گیرد. بر اساس نتایج تست خواب، پزشک می تواند آپنه و شدت آن را تشخیص دهد و سپس روش درمانی مناسب را در پیش بگیرد.

“پیشنهاد میکنیم برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد آپنه تنفسی مقاله “آپنه تنفسی چیست؟” را مطالعه فرمایید”

آپنه خواب چگونه درمان می شود؟

نحوه درمان آپنه خواب بسته به نوع و شدت آن انتخاب می شود. روش های درمانی مختلفی برای این بیماری به کار می رود که ممکن است به تنهایی یا به صورت ترکیبی انجام شوند. این روش ها عبارتند از:

استفاده از دستگاه سی پپ:

دستگاه سی پپ CPAP یا Continuous Positive Airway Pressure فشار هوای لازم برای باز ماندن راه تنفسی بیمار را هنگام عمل دم تامین می کند. در واقع این دستگاه در شرایطی استفاده می شود که طبق تست خواب، بیمار در انجام عمل دم مشکل داشته باشد اما بازدم را انجام دهد. بازدهی استفاده از دستگاه سی پپ حدود 70 تا 90% است و علائم آپنه خواب را کاهش داده و موجب بهبود کیفیت خواب بیمار می شود.

تطابق پذیری این روش به گونه ای است که برای اکثر بیماران موثر واقع می شود. البته با توجه به این که دستگاه یک فشار هوای مداوم را اعمال می کند ممکن است برای بیمار استفاده از آن مشکل باشد که البته معمولا پس از چند شب استفاده از دستگاه، بیمار به آن عادت می کند. علاوه بر این ماسک سی پپ در مدل های مختلفی تولید می شود که ماسک Full face یا تمام صورت آن، بر روی دهان و بینی و پیشانی قرار می گیرد و ممکن است فشار آن و هم چنین ایجاد حس فضای بسته برای برخی افراد قابل تحمل نباشد. هم چنین اگر ماسک مناسب نباشد ممکن است خشک شدن دهان یا بینی یا مشکل در خوابیدن بیمار ایجاد شود. در چنین شرایطی توصیه می شود ماسک تعویض گردد، فشار دستگاه تنظیم شده و مرطوب کننده نیز در دستگاه وجود داشته باشد.

استفاده از دستگاه بای پپ:

دستگاه بای پپ BIPAP و APAP فشار هوای لازم برای دم و بازدم بیمار را تامین می کنند و زمانی استفاده می شوند که بیمار در طول خواب در انجام دم و بازدم مشکل داشته باشد. بازدهی این دو دستگاه و درصد موفقیت آن ها حدود 70 تا 90% و مشابه سی پپ است. هم چنین نسبت به سی پپ تطابق پذیری بیشتری دارند و برای برخی بیماران راحت تر از سی پپ هستند زیرا در دستگاه APAP، فشار هوا به طور اتوماتیک متناسب با تنفس بیمار تنظیم می شود و در BiPAP فشار هوا می تواند در فازهای مختلف تنفس تغییر کند تا بیمار راحتی بیشتری داشته باشد. دو دستگاه APAP و بای پپ برای بیمارانی مناسب هستند که استفاده از سی پپ برای آن ها مفید نبوده است. البته با توجه به این که ماسک سی پپ و بای پپ برای این دستگاه ها مشترک است، مشکلات مرتبط با ماسک برای این دو دستگاه نیز وجود دارد.

دستگاه های دهانی برای درمان آپنه خواب:

دستگاه های دهانی که Oral Appliances و Denture-like Devices نیز نامیده می شوند مناسب افرادی هستند که آپنه خواب آن ها خفیف است و کمک می کنند که فک و زبان در طول خواب در موقعیت مناسبی قرار گرفته و راه هوایی دچار انسداد نشود. درصد بازدهی این دستگاه ها برای آپنه های خفیف تا متوسط حدود 50 تا 70% است و تطابق پذیری با آن نسبت به دستگاه سی پپ راحت تر است. زیرا در این روش درمانی از ماسک استفاده نمی شود. اما در مقابل به دلیل این که دستگاه در دهان قرار می گیرد ممکن است در برخی افراد درد یا ناراحتی فک ایجاد کند. در چنین شرایطی نیاز به تنظیمات دندانی دقیق وجود دارد.

درمان دارویی آپنه خواب:

برخی داروها مانند تئوفیلین، استازولامید و داروهای خواب آور برای درمان آپنه مرکزی استفاده می شوند. این داروها سیستم عصبی را تنظیم می کنند و تحریک کننده تنفس هستند. هم چنین ممکن است برای مقابله با خواب آلودگی در طول روز ناشی از آپنه خواب، داروهای محرک مانند مودافینیل تجویز شوند.

تحریک مغز برای درمان آپنه:

تحریک عصبی یا Neurostimulation که ASV یا Adaptive Servo-Ventilation نیز نام دارد برای درمان آپنه مرکزی به کار می رود و این دستگاه سیگنال های عصبی مناسب را به عضلات تنفسی ارسال می کند تا تنفس بیمار در طول خواب تنظیم شود. این دستگاه برای بیمارانی استفاده می شود که از سی پپ و دستگاه های دهانی نتیجه ای نمی گیرند و بازدهی آن حدود 60 تا 80 درصد است. تطابق پذیری این دستگاه ممکن است برای برخی افراد دشوار باشد زیرا این افراد با داشتن دستگاه الکتریکی در بدن خود مشکل خواهند داشت. بنابراین این درمان نیاز به بررسی های منظم و توجه به دستگاه دارد.

تمرینات تنفسی و فیزیکی آپنه خواب:

تمرینات گلو برای تقویت عضلات گلو به کار می روند و موجب کاهش خروپف و جلوگیری از انسداد راه تنفسی می شوند. هم چنین تمرینات تنفسی به صورت تنفس عمیق و کنترل شده به بهبود تنفس در طول خواب کمک می کنند.

جراحی برای درمان آپنه خواب:

در صورتی که سایر روش های درمانی موثر واقع نشوند ممکن است جراحی به شکل های زیر انجام شود:

• برداشتن لوزه ها و آدنوئیدها: این جراحی در کودکانی که لوزه ها و آدنوئیدهای بزرگ دارند به باز شدن راه هوایی و درمان آپنه کمک می کند.
• عمل جراحی فک: این روش به منظور اصلاح ساختار دهان و فک، می تواند به باز ماندن راه هوایی کمک کند.
• عمل جراحی UPPP یا Uvulopalatopharyngoplasty شامل برداشتن بافت اضافی گلو و سقف دهان است که از انسداد راه تنفسی جلوگیری می کند.
• عمل جراحی بینی: در صورتی که آپنه در اثر انسداد بینی رخ داده باشد از عمل جراحی بینی کمک گرفته می شود.

درصد بازدهی روش های مختلف جراحی آپنه بسته به نوع جراحی و شرایط بیمار متفاوت است. به طور مثال جراحی برای برداشتن بافت اضافی و درمان انسداد بینی 50 تا 70% تاثیرگذار است. جراحی فک و صورت درصد موفقیت بیشتری حدود 70 تا 90% دارد. البته لازم است در نظر گرفته شود که عمل جراحی ریسک های خود را دارد و ممکن است برای برخی بیماران چالش برانگیز باشد.

درمان خانگی آپنه خواب:

درمان های خانگی به منظور درمان آپنه خواب به صورت تغییر در سبک زندگی تعریف می شوند. افراد لازم است نکات زیر را رعایت کرده و تغییراتی در سبک زندگی روتین خود ایجاد کنند تا به بهبود آپنه یا کاهش علائم آن کمک شود. این تغییرات در کنار سایر روش های درمانی موثر هستند:

• کاهش وزن: در افرادی که اضافه وزن موجب آپنه شده، نیاز است که کاهش وزن به کمک ورزش و رژیم غذایی صورت گیر تا فشار روی گلو کاهش داده شده و تنفس بیمار در طول خواب بهتر شود.
• ترک سیگار: با توجه به این که سیگار موجب التهاب راه هوایی می شود مشکلات تنفسی از جمله آپنه را تشدید می کند.
• عدم مصرف الکل و داروهای آرام بخش: الکل نباید مصرف شود و استفاده از داروهای آرام بخش در صورت امکان کاهش داده شده یا قطع شود زیرا این دو مورد موجب شل شدن عضلات گلو و بسته شدن راه تنفسی می شوند.
• تغییر پوزیشن بدن در طول خواب: خوابیدن به پهلو موجب کاهش خروپف و کاهش آپنه خواب می شود. هم چنین استفاده از بالش ها یا دستگاه هایی که به تغییر موقعیت بدن در خواب کمک می کنند موثر است.

جمع بندی:

آپنه تنفسی مشکلات زیادی برای افراد ایجاد می کند و عوارض مختلفی به همراه دارد و بر روی کیفیت زندگی روزمره آن ها تاثیر می گذارد. بنابراین لازم است برای درمان آن اقدام شود و روش درمانی مناسب به کار گرفته شود. برای استفاده از دستگاه هایی مانند سی پپ و بای پپ لازم است از کارشناسان تجهیزات پزشکی که در این زمینه متخصص هستند کمک گرفته شود. کارشناسان شرکت پیشگامان تجارت کاریز شما را در خرید این دستگاه ها راهنمایی می کنند.