کدام بیماران به استفاده از دستگاه کاف وست نیاز دارند؟
دستگاه کاف وست چیست؟
دستگاه کاف وست Cough vest که فیزیوتراپی ریه نیز نامیده می شود یکی از تجهیزات کمک تنفسی مدرن است که برای خارج کردن ترشحات ریوی بیماران تنفسی مورد استفاده قرار می گیرد. در بیماران مبتلا به COPD یا انسداد مزمن ریوی Chronic Obstructive Pulmonary Disease، راه تنفسی بیمار در اثر مواجهه طولانی مدت با آلاینده های مختلف مانند دود سیگار و گرد و غبار مسدود می شود و بیمار علائمی مانند سرفه، خلط، خس خس ریه و سایر مشکلات تنفسی را تجربه می کند. در این بیماران ممکن است از روش های مختلفی برای خارج کردن خلط از مسیر تنفسی و ریه استفاده شود؛ به طور مثال می توان از دستگاه ساکشن استفاده کرد که عملکرد تهاجمی دارد و خلط را به سرعت خارج می کند. هم چنین دستگاه کاف اسیست Cough assist با اعمال فشارهای مثبت و منفی به ریه از طریق یک ماسک مخصوص، موجب تحریک سرفه بیمار شده و ترشحات را از دیواره ریه جدا می کند تا با سرفه از ریه و راه تنفسی خارج شوند. استفاده از فیزیوتراپی ریه یا کاف وست یک روش غیر تهاجمی و بسیار آسان برای خارج کردن ترشحات ریوی است که مکانیزم مکانیکی و حرکتی دارد. در این مقاله به بررسی این دستگاه و این که چه کسانی به آن نیاز دارند می پردازیم.
فیزیوتراپی ریه چیست؟
به طور کلی در فیزیوتراپی ریه از روش های متنوعی برای خارج کردن ترشحات ریه و پاکسازی آن استفاده می شود. به طور مثال می توان از ماساژ مخصوص استفاده کرد که البته باید توسط شخص متخصص انجام گرفته و اعمال فشار به نقاط مختلف قفسه سینه و ریه، کاملا به اندازه و با فشار لازم باشد. استفاده از ضربه در فیزیوتراپی ریه باعث اعمال انرژی جنبشی به دیواره ریه ها و قفسه سینه به صورت متناوب شده و می تواند به کمک دست یا با استفاده از دستگاه مکانیکی یعنی کاف وست انجام شود. به این شکل، ترشحات موجود در ریه همراه با ریتم ضربات وارد شده به قفسه سینه خارج می شوند. این روش ها درمان های کمکی برای بیماران به حساب می آیند که معمولا در کنار درمان های دارویی و در صورت لزوم همراه با سایر تجهیزات پزشکی تنفسی مانند سی پپ CPAP، بای پپ BiPAP و کاف اسیست به کار می روند.
چه بیمارانی به کاف وست نیاز دارند؟
درمان کمکی فیزیوتراپی ریه با استفاده از Cough vest برای بهبود علائم و خروج ترشحات ریوی در بیماران زیر استفاده می شود:
- انسداد مزمن ریوی(COPD) که پیش تر به آن اشاره شد.
- برونشکتازی Bronchiectasis: در این بیماری که به آن نایژه فراخی نیز گفته می شود، راه های هوایی ریه ها در بخش های مختلف ریه به طور دائمی بزرگ می شوند و علائمی مانند سرفه مزمن و خلط را ایجاد می کند. هم چنین در صورت پیشرفته شدن بیماری ممکن است علائمی مانند تنگی نفس، سرفه خونی و درد قفسه سینه وجود داشته باشد.
- فیبروز سیستیک Cystic fibrosis: این بیماری ژنتیکی است که موجب ایجاد خلط چسبناک و غلیظ در ریه ها می شود.
- بیماری های عصبی – عضلانی مختلف مانند دیستروفی عضلانی، فلج مغزی و آسیب های نخاعی
- علاوه بر موارد فوق ممکن است پس از جراحی های فوقانی شکم، برای مراقبت از بیمار لازم باشد از فیزیوتراپی ریه و استفاده از دستگاه کاف وست کمک گرفته شود.
فواید استفاده از کاف وست:
با کمک دستگاه کاف وست، می توان به اهداف زیر دست یافت:
- برداشتن آسان و سریع ترشحات جمع شده و اضافی در راه تنفسی بیمار
- جلوگیری از فروپاشی ریوی
- بهبود انطباق ریهی
- کاهش کار تنفسی
- بهبود نسبت تهویه – پرفیوژن به تبادل گازهای تنفسی
- عدم نیاز به استفاده از دستگاه ساکشن و کاهش درد و ناراحتی بیمار
- افزایش حجم ریوی
- بهبود دم و بازدم بیمار
- تقویت ریه.
طرز کار دستگاه کاف وست:
این دستگاه به صورت یک ژنراتور پالس عمل می کند که فرکانس 5 تا 25 هرتز را تامین کرده و با ایجاد ارتعاشات با فرکانس ها و شدت های متغیر، نوساناتی را به دیواره قفسه سینه و ریه انتقال می دهد. انتقال این ارتعاشات و ضربه ها از طریق شلنگ یا لوله مخصوص به جلیقه یا Vest ای است که بیمار به تن می کند. این ارتعاشات به شکل ضربه، ماساژ یا کوبش ملایم منتقل شده و باعث جدا شدن ترشحات ریوی از دیواره آلوئول های ریه می شود. هنگام استفاده از این دستگاه، بیمار هیچ گونه درد و ناراحتی نخواهد داشت، در حالی که استفاده از سایر روش ها مانند دستگاه ساکشن، به دلیل وارد شدن لوله آن به راه تنفسی بیمار، ناراحت کننده و دردناک است. کاف وست را می توان نوعی ماساژ مخصوص برای ریه و عضلات به حساب آورد.
جلیقه این دستگاه کاملا دور قفسه سینه را می پوشاند و و ارتعاشات آن علاوه بر این که ترشحات را از جداره های آلوئول های ریه جدا می کند، موجب حرکات آن ها به سمت بالا می شود تا از راه هوایی بیمار به کمک سرفه خارج گردد. معمولا از این دستگاه می توان به مدت 20 تا 30 دقیقه استفاده کرد که هر 5 دقیقه عملکرد آن متوقف می شود تا خلط شل شده از راه هوایی بیمار با استفاده از سرفه خارج شود. البته در سیستم دستگاه می توان برنامه های مختلفی را اعمال کرد؛ به طور مثال می توان طراحی کرد که عملکرد کاف وست از کدام بخش ریه آغاز شده و به کجا ختم شود. دستگاه می تواند اعمال ضربه یا ماساژ را از لوب فوقانی ریه شروع کرده و سپس به لوب تحتانی برود. علاوه بر این می توان نوع اعمال ارتعاشات را به شکل ماساژ، فشار یا ضربه انتخاب کرد.
نتیجه استفاده از کاف وست:
در زمان استفاده از این دستگاه لازم است به موارد زیر توجه شود تا در صورت لزوم استفاده از آن متوقف شده یا روش کار آن تغییر داده شود:
- سرفه بیش از حد بیمار
- تولید بیش از حد خلط
- عدم توازن در گازهای خون شریانی یا سطح اکسیژن خون که با استفاده از دو دستگاه پالس اکسیمتر و کپنوگراف بررسی می شود
- تغییر در علائم حیاتی بیمار
- رادیولوژی قفسه سینه که میزان مسدود شدن راه تنفسی یا یبماری هایی مانند آتلکتازی و انسداد مزمن ریوی را نشان می دهد.
پس از استفاده از دستگاه فیزیوتراپی ریه، نتایج زیر حاصل می شوند که نشان دهنده اثر بخشی این روش هستند:
- کاهش صدای خس خس ریه و صداهای تنفسی شدید که نشان می دهد ترشحات از ریه خارج شده و وارد راه هوایی بیمار شده اند
- تغییر در میزان خلط و در واقع کاهش آن
- تغییر در تصویر رادیولوژی قفسه سینه
- بهبود علائم حیاتی
- تغییر در سطح اشباع اکسیژن خون و رسیدن آن به میزان نرمال یعنی بیش از 95%
- تغییر در متغیرهای دستگاه ونتیلاتور
- کاهش سطح تنگی نفس بیمار
- بهبود اوج میزان جریان بازدم.
خرید دستگاه کاف وست:
از آن جایی که این دستگاه مستقیما با سیستم تنفسی بیمار مرتبط است و عملکردی حساس و حیاتی دارد، توجه به نکات زیر هنگام خرید آن ضروری است:
- دستگاه باید از شرکت یا مرکز معتبر تهیه شود به طوری که گارانتی و خدمات پس از فروش معتبر را در اختیار بیمار قرار دهد. شرکت پیشگامان تجارت کاریز در این زمینه به صورت تخصصی عمل می کند و کارشناسان شرکت، علاوه این که اطلاعات لازم را در اختیار بیمار یا خریدار قرار می دهند، وی را در خرید مناسب ترین دستگاه راهنمایی می کنند و در صورت وجود هر گونه مشکل در استفاده از دستگاه کاف وست، راهنمایی ها و خدمات پس از فروش را تامین می نمایند.
- دستگاه باید ایمن و با کیفیت باشد، در غیر این صورت می تواند به قفسه سینه و عملکرد ریه آسیب وارد کند.
- امکان استفاده از دستگاه فیزیوتراپی ریه برای بزرگسالان و کودکان باید وجود داشته باشد و سایزهای مختلف جلیقه در اختیار خریدار قرار گیرد. جلیقه ها می توانند یک بار مصرف یا چند بار مصرف باشند.
- در صورتی که دستگاه در محیط درمانی استفاده می شود لازم است ترالی مخصوص داشته باشد تا به راحتی جا به جا شود. به طور مثال دستگاه می تواند در بخش ریه یا مراقبت های ویژه به کار رود.
- جلیقه نباید برای بیمار گشاد باشد زیرا فشار را به خوبی به قفسه سینه منتقل نمی کند. هم چنین نباید خیلی تنگ باشد زیرا موجب فشار شدید و درد و ناراحتی بیمار می شود.
- دستگاه باید از بهترین برند تهیه شود. برند LABTEK تولید کشور استرالیا توسط شرکت پیشگامان تجارت کاریز ارائه می شود که برندی با کیفیت است که دستگاه های آن بر اساس استانداردهای لازم تولید شده اند.
مقایسه دستگاه کاف اسیست و کاف وست:
همان طور که قبل تر هم اشاره شد، دستگاه کاف اسیست برای خارج کردن ترشحات ریوی استفاده می شود. در این دستگاه فشار مثبت و سپس بلافاصله فشار منفی به ریه وارد می شود که از طریق یک لوله متصل به دستگاه به ماسک روی صورت بیمار منتقل می گردد. این اعمال فشار، علاوه بر این که خلط را از جداره های ریه جدا می کند، سرفه را نیز برای بیمار شبیه سازی می کند که از طریق آن، ترشحات از راه تنفسی خارج می شوند. اما همان طور که می دانیم عملکرد کاف وست مکانیکی و حرکتی بوده و حالت ماساژ، ضربه و فشار را به صورت خارجی به ریه بیمار منتقل می کند. هر دو دستگاه موجب تخلیه خلط و ترشحات از ریه می شوند و عملکردی غیر تهاجمی دارند. هم چنین موجب تقویت ریه ها و بهبود عملکرد آن ها می شوند. پزشک متخصص ریه تعیین می کند که بسته به نوع و شدت بیماری و شرایط بدنی بیمار، کدام دستگاه برای کمک به درمان وی مناسب تر است.