چرا مردان بیشتر مستعد ابتلا به آپنه خواب هستند؟
آپنه خواب چیست؟
آپنه خواب نوعی اختلال خواب است که موجب وقفه های تنفسی هنگام خواب می شود. در اثر شدت پیدا کردن آپنه ممکن است خروپف کنید، با حالت نفس نفس زدن از خواب بیدار شوید و هنگام صبح با بیدار شدن احساس خستگی زیادی داشته باشید. علاوه بر این، علائمی مانند سردردهای صبحگاهی، گلو درد و خواب آلودگی در طول روز در اثر آپنه ایجاد می شوند. در صورتی که این بیماری درمان نشود می تواند مشکلات قلبی و مغزی زیادی را به همراه داشته باشد. با وجود این که هر بزرگسالی ممکن است به آپنه مبتلا شود اما عوامل خطر خاصی نیز ابتلا به آن را افزایش می دهند مانند اضافه وزن، سن بالا، سیگار کشیدن، نوشیدن بیش از حد الکل، داشتن سابقه خانوادگی آپنه خواب و جنسیت. در واقع این بیماری بسیار شایع است و هر کسی ممکن است آن را تجربه کند اما در مردان بیشتر از زنان رخ می دهد که در این مقاله به بررسی علت این موضوع می پردازیم.
برای کسب اطلاعات بیشتر مورد آپنه خواب به مقاله “آپنه تنفسی چیست؟” مراجعه کنید
علت آپنه خواب چیست؟
شایع ترین نوع این بیماری، آپنه انسدادی خواب یا Obstructive Sleep Apnea است که به اختصار OSA نامیده می شود. این بیماری موجب انسداد راه هوایی بیمار در طول خواب می شود که جریان اکسیژن به مغز را مختل می کند. علت OSA ناشناخته است اما بیشتر در افرادی ایجاد می شود که اضافه وزن دارند و این اضافه وزن باعث وجود چربی اضافی اطراف گردن شده که راه هوایی بیمار را تحت فشار قرار می دهد. علاوه بر این در بیمارانی که گردن بزرگ، دهان کوچک و راه هوایی باریک دارند یا لوزه های آن ها بزرگ است و راه هوایی را تنگ کرده است این بیماری بیشتر دیده می شود. فاکتورهای زیر نیز به ابتلا به آپنه شدت می بخشند:
- ژنتیک
- انحراف بینی
- داشتن زبان بزرگ که راه هوایی را هنگام خواب مسدود می کند
- فشار خون بالا
- دیابت
- مصرف الکل و داروهای آرام بخش
- مصرف سیگار که التهاب و تورم را به همراه دارد
- گرفتگی بینی در اثر آلرژی
- ریفلاکس معده.
چرا مردان بیشتر به آپنه خواب مبتلا می شوند؟
آپنه خواب در مردان بیشتر رخ می دهد و با بالا رفتن سن نیز بیشتر می شود. در واقع مردان 2 تا 3 برابر بیشتر از زنان در معرض ابتلا به آپنه هستند و تحقیقات و دلایل آناتومیکی و فیزیولوژیکی نشان می دهند که مردان دور گردن بزرگ تری دارند و راه های هوایی حلقوی آن ها طولانی تر از زنان است. علاوه بر این، چربی شکمی بیشتری نسبت به زنان قبل از دوران یائسگی دارند که این چربی شکم اضافی، احتمال آپنه را افزایش می دهد. البته در زنان نیز پس از یائسگی، چربی احشایی بیشتر می شود که خطر ابتلا به آپنه انسدادی را افزایش می دهد. تفاوت در ساختار مغز نیز می تواند در این امر نقش داشته باشد. به طور کل این تفاوت ها نشان می دهند که احتمال انسداد راه هوایی در مردان در طول خواب بیشتر است. اگر مرد هستید ممکن است از خود بپرسید که آپنه انسدادی چه علائمی داشته و چطور می توان از آن جلوگیری کرد. در ادامه به این موارد می پردازیم.
علائم آپنه خواب:
علائم آپنه انسدادی شامل موارد زیر می باشد:
- خروپف شدید
- بیدار شدن مکرر در طول شب
- تعریق شبانه
- خواب نا آرام
- تغییر وضعیت مکرر بدن در طول خواب
- وقفه های تنفسی متعدد
- نفس نفس زدن در خواب یا حس خفگی
- سردرد صبحگاهی
- خشکی دهان و گلو هنگام صبح
- خستگی و هوشیاری پایین و تمرکز کم در طول روز
- سخت بیدار شدن هنگام صبح
- کاهش میل جنسی
- استرس و فراموشی و تحریک پذیری بالا.
آیا آپنه خواب قابل پیشگیری است؟
مواردی مانند سابقه خانوادگی، بالا رفتن سن و جنسیت فاکتورهای غیر قابل اجتنابی هستند که در ابتلا به آپنه تاثیر می گذارند. اما برخی عوامل را می توان تا حد زیادی کنترل نمود. با رعایت نکات زیر، خطر ابتلا به آپنه کاهش پیدا می کند:
- حفظ وزن در محدوده سالم که به این منظور لازم است ورزش و فعالیت بدنی منظم و کافی داشته باشید و تغذیه سالم را نیز رعایت کنید. علاوه بر این در صورت داشتن اضافه وزن، بهتر است برای کاهش وزن اقدام شود
- ترک سیگار
- اجتناب از مصرف الکل به خصوص در ساعات قبل خواب
- عدم خوابیدن به پشت؛ زیرا خوابیدن به پهلو برای جلوگیری از آپنه انسدادی بهتر است
- رعایت نکاتی که به داشتن خواب خوب و با کیفیت کمک می کنند مانند دمای مناسب اتاق خواب، تنظیم نور، استفاده از لباس راحت و گشاد، دوری از تلفن همراه در ساعات قبل از خواب.
عوارض آپنه خواب:
صرف نظر از جنسیت، آپنه خواب می تواند اثرات مخرب بیشتری نسبت به خروپف کردن ایجاد کند و عوارض زیادی داشته باشد که اگر آپنه درمان نشود ایجاد می شوند. این عوارض عبارتند از:
- خطر ابتلا به فشار خون بالا و حمله قلبی
- مشکلات ریوی و قلبی – عروقی مختلف که در اثر افت اکسیژن خون به طور مکرر در طول خواب رخ می دهد. این مشکلات شامل سکته مغزی و قلبی، هیپوکسمی، ضربان قلب نامنظم است. هیپوکسمی که کاهش شدید اکسیژن خون است با کمک داروهای مختلف و دستگاه اکسیژن ساز برطرف می شود.
- دیابت نوع 2 و مقاومت به انسولین
- سندرم متابولیک
- ضعف سیستم ایمنی که در اثر کم خوابی رخ می دهد
- ضعیف شدن حافظه و شروع زوال عقل
- اختلالات روانی مختلف مانند افسردگی و اضطراب
- مشکلات کبدی مختلف مانند کبد چرب غیر الکلی
- بالا رفتن غیر طبیعی کلسترول و قند خون.
برای درمان آپنه خواب به چه دکتری مراجعه کنیم؟
آپنه انسدادی ممکن است بارها در طول خواب رخ دهد. به طور مثال در هر ساعت 5 تا 30 بار قطع تنفس وجود داشته باشد که راه هوایی را به صورت ناقص یا کامل می بندد. بنابراین با نرسیدن اکسیژن کافی به مغز و سایر اندام ها، بیمار به مرور علائم ذکر شده را تجربه کرده و در صورت عدم مراجعه به پزشک و شدت یافتن آپنه دچار عوارضی که قبل تر به آن ها اشاره کردیم می شود. اگر علائم گفته شده را تجربه کردید بهتر است به پزشک مغز و اعصاب مراجعه کنید. پزشک ابتدا معاینات لازم را انجام داده و از بیمار و وضعیت بدنی وی و هم چنین سابقه خانوادگی که دارد شرح حالی تهیه می کند. در صورتی که احتمال آپنه وجود داشته باشد لازم است با مراجعه به کلینیک خواب، تست خواب از بیمار گرفته شود. در تست خواب یا پلی سومنوگرافی که طی یک یا دو شب در کلینیک خواب انجام می شود، نوع و شدت آپنه و هم چنین تعداد دفعات آن تعیین می شود. علاوه بر این الگوی تنفس، حرکات چشم، ضربان قلب و فعالیت الکتریکی مغز نیز مشخص می شوند. در حین تست خواب لازم است از دستگاه پالس اکسیمتر به صورت مداوم استفاده شود که سطح اکسیژن خون را نشان می دهد.
برای کسب اطلاعات بیشتر به مقاله “روش های درمان آپنه خواب” مراجعه کنید
درمان خانگی آپنه خواب:
پس از آن که نوع آپنه و شدت آن تعیین شد لازم است پزشک مغز و اعصاب مناسب ترین روش درمانی را به کار گیرد. در درجه اول، رعایت نکاتی مانند ترک سیگار، عدم مصرف الکل، خوابیدن به پهلو، استفاده از اسپری های بینی که جریان هوا را حفظ می کنند و هم چنین کاهش وزن، راهکارهای خانگی هستند که به کاهش شدت آپنه یا درمان آن کمک می کنند. علاوه بر این ها دو روش دارو درمانی و استفاده از تجهیزات پزشکی کمک تنفسی، روش های درمان خانگی آپنه به حساب می آیند که نیاز به حضور بیمار در بیمارستان، بستری شدن و یا مداخلات تهاجمی پزشکی وجود ندارد:
سی پپ و بای پپ:
دو دستگاه سی پپ CPAP و بای پپ BiPAP از مشتقات دستگاه ونتیلاتور هستند که فشار هوای مثبت ایجاد می کنند و با استفاده از آن ها در طول خواب، راه هوایی بیمار همواره باز مانده و دچار انسداد نمی شود. البته به این منظور لازم است بیمار به طور منظم و هر شب از دستگاه استفاده نماید. هوای دارای فشار مثبت از طریق ماسک سی پپ و بای پپ به ریه بیمار می رسد. معمولا از سی پپ در مراحل اولیه آپنه استفاده می شود که یک سطح فشار مثبت مداوم برای دم بیمار را تامین می کند. اما دستگاه بای پپ مناسب آپنه های شدیدتر است و دو سطح فشار برای دم و بازدم بیمار فراهم می کند.
درمان قطعی آپنه خواب:
در صورتی که روش های فوق برای درمان آپنه موثر نباشند نیاز به روش های تهاجمی تری است که البته منجر به درمان قطعی آپنه می شوند. ممکن است عمل جراحی کمک گرفته شود که بخشی از بافت گلو و لوزه ها برداشته می شوند تا از مسدود شدن راه تنفسی بیمار در طول خواب و رخ دادن آپنه جلوگیری شود.
جمع بندی:
آپنه انسدادی از شایع ترین بیماری ها است که در آن قطع تنفس در طول خواب اتفاق می افتاد. با توجه به آناتومی بدن مردان، احتمال ابتلا به آپنه در مردان بیشتر از زنان است و فاکتورهایی مانند سن بالا، اضافه وزن و مصرف سیگار و الکل آن را تشدید می کنند. در صورتی که آپنه شما تشخیص داده شد لازم است در سریع ترین زمان برای درمان آن اقدام نمایید و از طولانی شدن علائم و آسیب های جدی قلبی و مغزی جلوگیری کند. اگر پزشک برای شما استفاده از دستگاه های کمک تنفسی مختلف مانند بای پپ و سی پپ را تجویز کرده باشد، می توانید انواع این دستگاه ها را در برندها و مدل های مختلف مانند Yuwell، میکومی و PSD توسط شرکت پیشگامان تجارت کاریز تهیه نمایید. کارشناسان وب سایت آماده هستند تا شما را در خرید این دستگاه ها راهنمایی کنند.